Tachimetry i zestawy pomiarowe – realne różnice w pracy geodety
Współczesna geodezja coraz rzadziej opiera się wyłącznie na pojedynczym instrumencie. Kluczowe znaczenie ma dziś zestaw pomiarowy oraz sposób jego wykorzystania w terenie. Stąd częste nieporozumienia wokół pojęć takich jak tachimetr jednoosobowy, tachimetr robotyczny czy tachimetr hybrydowy.
W praktyce nie zawsze mówimy o różnych instrumentach, lecz o różnych konfiguracjach tego samego sprzętu, uzupełnionego o kontroler, pryzmat, oprogramowanie i – w przypadku hybrydy – odbiornik GNSS.
Ten artykuł porządkuje pojęcia i jasno wyjaśnia:
- czym różni się tachimetr klasyczny, robotyczny i hybrydowy,
- czym jest praca jednoosobowa w praktyce,
- jakie elementy składają się na poszczególne zestawy,
- dlaczego zestaw hybrydowy jest najwięcej kosztującą konfiguracją.
Tachimetr klasyczny – instrument, nie system
Tachimetr klasyczny (manualny) to samodzielny instrument pomiarowy, który:
- wymaga ręcznego celowania,
- obsługiwany jest bezpośrednio z poziomu instrumentu,
- pracuje w modelu dwuosobowym (tachimetr + tyczka z pryzmatem).
W zestawie klasycznym nie występuje zdalne sterowanie ani automatyczne śledzenie celu. To rozwiązanie sprawdza się przy podstawowych pomiarach, jednak jego wydajność jest czasem uzależniona od pracy zespołowej co wymaga komunikacji między współpracownikami oraz często na terenach z ograniczeniami (słaby zasięg, więc nie raz potrzebne są dodatkowe urządzenia do komunikacji).
Praca jednoosobowa – sposób organizacji, nie typ tachimetru
Pojęcie tachimetru jednoosobowego nie odnosi się do odrębnej klasy instrumentów, lecz do sposobu organizacji pracy pomiarowej, w której jeden operator wykonuje pomiary, pracując przy tyczce. Należy jednak podkreślić, że nie każdy tachimetr umożliwia taką formę pracy.
Na rynku dostępne są instrumenty zmotoryzowane lub wyposażone w napędy serwo, które ułatwiają celowanie, lecz konstrukcyjnie nie pozwalają na rozbudowę do pełnego zestawu jednoosobowego. Brak automatycznego śledzenia pryzmatu oraz zdalnego sterowania z kontrolera przy tyczce sprawia, że nadal wymagają one obsługi dwuosobowej.
Tylko tachimetry robotyczne, wyposażone w system automatycznego wyszukiwania i śledzenia celu oraz możliwość pełnej obsługi z kontrolera terenowego, pozwalają na rzeczywistą pracę jednoosobową.
Aby taka praca była możliwa, zestaw musi zawierać:
- tachimetr z napędami (zmotoryzowany lub robotyczny),
- kontroler z odpowiednim oprogramowaniem (np: Topcon robotics),
- pryzmat, najczęściej 360°.
Oczywiście przy zakupie zestawu hybrydowego można wykonywać pracę w konfiguracji zestawu jednoosobowego (bez odbiornika).
Tachimetr robotyczny – rdzeń nowoczesnych zestawów
Czym jest tachimetr robotyczny?
Tachimetr robotyczny to instrument wyposażony w pełną automatyzację, który:
- posiada silniki w osiach poziomej i pionowej,
- automatycznie wyszukuje pryzmat (AutoLock),
- stale śledzi jego położenie,
- jest sterowany zdalnie z kontrolera.
Tachimetr robotyczny jest tym samym instrumentem, który stanowi podstawę zestawu hybrydowego.
Tachimetr hybrydowy – ten sam robot + GNSS
Co naprawdę oznacza „hybryda”?
W praktyce tachimetr hybrydowy nie jest innym tachimetrem niż robotyczny. Różnica polega na tym, że zestaw hybrydowy:
- zawiera ten sam tachimetr robotyczny,
- jest uzupełniony o odbiornik GNSS,
- pozwala na pracę w jednym projekcie metodami TS i GNSS.
Hybryda to więc rozszerzenie zestawu robotycznego o drugi system pomiarowy, a nie odrębna konstrukcja instrumentu.
Zestaw hybrydowy – pełna konfiguracja
Kompletny zestaw hybrydowy składa się z:
- tachimetru robotycznego,
- kontrolera z odpowiednim oprogramowaniem,
- pryzmatu 360°,
- odbiornika GNSS,
- licencji umożliwiających pracę hybrydową.
To właśnie obecność odbiornika GNSS oprócz odpowiednich licencji sprawia, że zestaw hybrydowy jest wyższa.
Porównanie zestawów pomiarowych
Zestaw klasyczny
- tachimetr manualny,
- praca dwuosobowa,
- najniższy koszt (w krótszej perspektywie),
- ograniczona wydajność.
Zestaw robotyczny/ jednosobowy
- tachimetr robotyczny,
- kontroler + pryzmat 360°,
- praca jednoosobowa,
- wysoka wydajność,
- wysoki koszt.
Zestaw hybrydowy (również jest jednoosobowy)
- tachimetr robotyczny,
- kontroler + pryzmat 360°,
- odbiornik GNSS,
- praca TS + GNSS w jednym projekcie,
- najwyższy koszt inwestycyjny.
Jak wybrać właściwy zestaw?
Decyzja o wyborze zestawu pomiarowego powinna uwzględniać:
- rodzaj wykonywanych prac,
- potrzebę pracy jednoosobowej,
- zakres inwestycji budowlanych,
- budżet oraz plan rozwoju firmy.
W praktyce:
- zestaw robotyczny wystarcza do większości zadań budowlanych,
- zestaw hybrydowy sprawdza się tam, gdzie konieczne jest łączenie pomiarów tachimetrycznych i satelitarnych.
- w dłuższej perspektywie klasyczny zestaw nie jest najtańszy ze względu na to, iż dodatkowy pracownik przy pomiarach jest również dodatkowym “kosztem”.
Podsumowanie
Różnice między tachimetrem robotycznym a hybrydowym nie leżą w samym instrumencie, lecz w składzie zestawu pomiarowego. Hybryda to tachimetr robotyczny rozszerzony o GNSS, co daje największą elastyczność, ale również najwyższy koszt. Należy pamiętać o tym, że w dłuższej perspektywie decydując się na zestaw jednoosobowy robotyczny, bądź hybrydowy koszty w dłuższej perspektywie będą niższe w porównaniu do zestawu manualnego – dodatkowy pracownik stale generuje koszty.
Świadome rozróżnienie instrumentu od zestawu pozwala dobrać rozwiązanie realnie dopasowane do potrzeb i uniknąć kosztownych nieporozumień przy zakupie sprzętu.